ضمانت نامه ها

تعریف ضمانت نامه: ضمانت نامه بانکی تعهدی است که بانک در قبال قرارداد متقاضی با کارفرما صادر می نماید و در صورت درخواست کارفرما به هر دلیل بانک وجه ضمانت نامه را بدون قید و شرط به کارفرما " ذینفع "پرداخت می نماید ،انواع ضمانت نامه ها را می توان به شرح زیر مشخص نمود.

ضمانت نامه شرکت در مناقصه

معمولا ارگانهاي دولتي و غيردولتي برای واگذاری پروژه های خود با پایین ترین قیمت به مجریان ، اقدام به برگزاری مناقصه می نمایند . لذا برای اطمینان از برگزاری صحیح مناقصه معمولا از شرکت کنندگان در مناقصه ، ضمانت نامه شرکت در مناقصه اخذ می نمایند اين ضمانت نامه به سازمان برگزار كننده مناقصه اجازه مي دهد در صورتيكه شركت كننده در مناقصه به تعهدات خود عمل ننمايد و از اين بابت زياني به دستگاه مناقصه گزار وارد گردد ، وجه ضمانت نامه را از بانك دريافت نمايد .

ضمانت نامه شركت در مزايده

معمولا بعضي از سازمان ها بر اساس ضوابط خود ، اقدام به فروش اموال منقول يا غير منقول مي نمايند . اين سازمان ها براي جلوگيري از تضييع حقوق برگزار كننده مزايده و فروش اموال به بالا ترين قيمت ممكن ، مزايده برگزار مي نمايند . اين سازمانها ممكن است از شركت كنندگان در مزايده ضمانت نامه اي تحت عنوان ضمانت نامه شركت در مزايده اخذ نمايند تا در صورتيكه شركت كننده در مزايده به تعهدات خود عمل ننمايد وجه اين ضمانت نامه را از بانك مربوطه مطالبه نمايند .

ضمانت نامه حسن اجراي تعهدات

پس از انجام مناقصه و تشخيص برنده مناقصه ممكن است ذينفع ضمانت نامه به منظور تضمين اجراي صحيح پروژه از طرف قرارداد خود ،درخواست ارائه اين نوع ضمانت نامه را مي نمايد . لذا اين نوع ضمانت نامه تا اجراي كامل قرارداد در اختيار كارفرما باقي ميماند . اگر در هر مرحله از كار ، مجري طرح به تعهدات خود عمل نكرده و كارفرما از عملكرد او ناراضي باشد ، مي تواند بابت خسارت خود وجه ضمانت نامه را از بانك مطالبه و دريافت نمايد .

ضمانت نامه پيش پرداخت

بعد از انعقاد قرارداد بين كارفرما و پيمانكار يا در هر مرحله اي از انجام كار با توافق طرفين ، ممكن است به منظور تجهيز كارگاه يا تقويت بنيه مالي پيمانكار درصدي از مبلغ قرارداد به صورت پيش پرداخت از طرف كارفرما به پيمانكار در قبال ارائه ضمانتنامه پرداخت نماید  . معمولا در قبال اين پيش پرداخت ضمانت نامه بانكي از طرف پيمانكار به كارفرما ارائه مي شود كه اصطلاحا ضمانت نامه پيش پرداخت ناميده مي شود .

ضمانت نامه استرداد كسور وجه الضمان

در هر مرحله با پيشرفت پروژه پيمانكار صورت وضعيت هزينه هاي انجام شده را براي كارفرما ارسال و با تائيد كارفرما پس از كسر درصدي از هر صورت وضعيت به عنوان كسور وجه الضمان مابقي وجه آن را به پيمانكار پرداخت مي نمايد . پس از اتمام قرارداد پروژه به صورت تحويل موقت به كارفرما تحويل داده مي شود تا در صورت تائيد آن در مدتي معين ، درصد مكسوره مذكور فوق به پيمانكار پرداخت ميشود . اگر در فاصله تحويل موقت تا تحويل قطعي پيمانكار بخواهد كسور وجه الضمان را از كارفرما دريافت كند . به درخواست پيمانكار ضمانت نامه بانكي به او ارائه ميگردد . اين نوع ضمانت نامه را استرداد كسور وجه الضمان مي ناميم .

ضمانت نامه تعهد پرداخت

به موجب این ضمانت نامه بانک پرداخت بدهی یک متقاضی از انجام معامله یا کاری مشخص را تعهد می نماید و اگر بدهکار بدهی خود را به موقع به طلبکار پرداخت نکند، او میتواند مطالبات خود را به مبلغ مندرج در ضمانت نامه از بانک دریافت نماید .

ضمانت نامه گمركي

ضمانتنامه گمركي به منظور ترخيص كالا از گمركات كشور و به نفع گمرك بابت حقوق و عوارض كالاي وارداتي به تقاضاي مشتريان از طرف بانك صادر و به گمركات ارائه ميگردد . در صورت تامين و يا عدم تامين وجه ضمانت نامه از طرف متقاضي ، بانك موظف ميباشد در سررسيد ضمانت نامه ، وجه ضمانت نامه را بحساب تعيين شده از طرف گمرك واريز نمايد.

شرايط كلي و عمومي براي صدور ضمانت نامه ها در بانك كارآفرين

پس از آشنايي با انواع ضمانت نامه بانكي با شرايط كلي و عمومي براي صدور هر ضمانت نامه توسط بانك بشرح زير اشاره مي كنيم .
1.    متقاضي مي بايد اهليت انجام مفاد قرارداد با كارفرما را داشته باشد
2.    نوع و مبلغ ضمانت نامه بايستي مشخص باشد .
3.    ذينفع ضمانت نامه بايد معين باشد .
4.    نوع و مبلغ وثايق ضمانت نامه بايد معلوم باشد.
5.    كارمزد ضمانت بر اساس تعرفه بانك مركزي ج.ا.ا مشخص می گردد .
6.    مدت ضمانت نامه تعيين گردد .

سپرده نقدي ضمانت نامه ها

 معمولا بانك درصدي از مبلغ هر ضمانت نامه را بعنوان سپرده نقدي از مشتري دريافت مي كند . اين مبلغ در بانك كارآفرين با توجه به وضعيت مالي ، شرايط هر مشتري و نوع ضمانت نامه تعيين مي گردد . (البته سپرده نقدي به صورت اماني در اختيار بانك بوده و در زمان ابطال ضمانت نامه به مشتري مسترد  مي شود .)

كارمزد ضمانت نامه ها

بانك در قبال صدور هر ضمانت نامه كارمزدي را از مشتري دريافت مي كند . اين كارمزد بر اساس نوع ، مبلغ و مدت هر ضمانت نامه محاسبه و در هنگام صدور ضمانت نامه از مشتري اخذ مي گردد .

وثايق ضمانت نامه ها

با توجه به تعهد بانك در صدور هر ضمانت نامه و احتمال پرداخت وجه ضمانت نامه به كارفرما ، در قبال هر ضمانت نامه وثايقي از مشتري دريافت مي شود . اين وثايق با توجه به نوع ضمانت نامه ، توانايي مالي ، اهليت مشتري وتشخيص بانك در مورد هر مشتري و هر ضمانت نامه مي تواند متفاوت باشد . وثايق ضمانت نامه ها در بانك كارآفرين مي تواند يك يا تركيبي از موارد زير باشد :
1.    سفته تضميني به ميزان 120% غيرنقدي ضمانت نامه ها به امضاي متقاضي و پشت نويسي ضامن مورد قبول بانك  
2.    ترهين وثيقه ملكي به ميزان مورد نظر بانك با توجه به مبلغ ضمانت نامه و مبلغ سپرده نقدي .
3.    اوراق مشاركت معتبر .
4.    سپرده سرمايه گذاري بلند مدت بانكي .
5.    سهام شركت هاي پذيرفته شده در بورس .
6.    ضمانتنامه بانكي .

مقررات مربوط به ضمانت نامه

ويژگي هاي اصلي ضمانت نامه را مي توان به صورت زير مشخص نمود :

1.    در صورت تقاضاي ضبط ضمانت نامه توسط كارفرما به هر دليل و بدون هيچ قيد و شرطي بانك موظف به پرداخت وجه ضمانت نامه مي باشد .
2.    در صورت پرداخت وجه ضمانت نامه به كارفرما ، مشتري موظف به تامين وجه ضمانت نامه و خسارت بانك مي باشد
3.    در مورد تمديد ضمانت نامه اگر در متن ضمانت نامه پيش بيني شده باشد طبق مندرجات ضمانت نامه عمل ميشود اما اگر موضوع تمديد در متن ضمانت نامه ذكر نشود بر اساس توضيحات زير عمل مي شود .
4.    هرگاه درخواست تمديد از طرف متقاضي باشد بايستي حداقل 10 روز قبل از تاريخ انقضا به بانك ارائه شود .
5.    ذينفع براي تمديد ضمانت نامه بايد به متقاضي مراجعه نمايد . اگر مستقيما به بانك مراجعه نمود ، بانك مراتب را به متقاضي اطلاع مي دهد تا قبل از تاريخ انقضا موجبات تمديد را فراهم نمايد .
6.    اگر با درخواست ذينفع ، متقاضي موجبات تمديد ضمانت نامه را قبل از سررسيد فراهم نكند ، با درخواست ذينفع وجه ضمانت نامه بوسيله بانك به او پرداخت مي شود .

شرايط لازم براي استفاده هر مشتري از ضمانت نامه ها

معمولا براي صدور ضمانت نامه بانكي ابتدا با تشكيل پرونده اعتباري ، وضعيت مشتري در بانك كارآفرين مورد بررسي كارشناسي قرار مي گيرد . اگر در بررسيهاي كارشناسي شرايط مورد نظر بانك احراز نمايد به درخواست مشتری مبني بر صدور ضمانت نامه پاسخ مثبت داده مي شود . موارد حائز اهميت در بررسي ها بشرح زير خلاصه مي شود :
1.    ضمانت نامه درخواستي متناسب با نوع فعاليت مشتري باشد .
2.    مشتري داراي قابليت انجام كار باشد يعني تجربه ، تخصص، توانايي و امكانات لازم براي انجام كار مربوطه را داشته باشد .
3.    مشتري امكان ارائه وثايق مورد نظر بانك را داشته باشد .