English | فارسی
چهارشنبه 07 تیر 1396

ضمانت نامه ها

ضمانت‌نامه بانکی تعهدی است که بانک در قبال قرارداد متقاضی با کارفرما صادر می‌نماید و در صورت درخواست کارفرما به هر دلیل بانک وجه ضمانت‌نامه را بدون قید و شرط به کارفرما "ذینفع "پرداخت می‌نماید، انواع ضمانت‌نامه‌ها را می توان به شرح زیر مشخص نمود.


ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه

معمولاً ارگان‌های دولتی و غیردولتی برای واگذاری پروژه‌های خود با پایین‌ترین قیمت به مجریان، اقدام به برگزاری مناقصه می‌نمایند. لذا برای اطمینان از برگزاری صحیح مناقصه معمولاً از شرکت‌کنندگان ضمانت‌نامه شرکت در مناقصه اخذ می‌کنند. این ضمانت‌نامه به سازمان برگزارکننده مناقصه اجازه می‌دهد در صورتی که شرکت‌کننده در مناقصه به تعهدات خود عمل ننماید و از این بابت زیانی به دستگاه مناقصه‌گزار وارد گردد، وجه ضمانت‌نامه را از بانک دریافت نماید.

ضمانت‌نامه شرکت در مزایده

معمولاً بعضی از سازمان‌ها بر اساس ضوابط خود، اقدام به فروش اموال منقول یا غیرمنقول می‌نمایند. به این منظور برای جلوگیری از تضییع حقوق برگزارکننده مزایده و فروش اموال به بالاترین قیمت ممکن، مزایده برگزار می‌نمایند. این سازمان‌ها ممکن است از شرکت‌کنندگان در مزایده ضمانت‌نامه‌ای تحت عنوان ضمانت‌نامه شرکت در مزایده اخذ کنند تا در صورتی که شرکت‌کننده در مزایده به تعهدات خود عمل ننماید، وجه این ضمانت‌نامه را از بانک مربوطه مطالبه نمایند.

ضمانت‌نامه حسن اجرای تعهدات

پس از انجام مناقصه و تشخیص برنده مناقصه ممکن است ذینفع ضمانت‌نامه به منظور تضمین اجرای صحیح پروژه از طرف قرارداد خود، درخواست ارائه این نوع ضمانت‌نامه را داشته باشد. لذا این نوع ضمانت‌نامه تا اجرای کامل قرارداد در اختیار کارفرما باقی می‌ماند. چنانچه در هر مرحله از کار، مجری طرح به تعهدات خود عمل نکرده و کارفرما از عملکرد او ناراضی باشد، می‌تواند بابت خسارت خود، وجه ضمانت‌نامه را از بانک مطالبه و دریافت نماید.

ضمانت‌نامه پیش پرداخت

بعد از انعقاد قرارداد بین کارفرما و پیمانکار یا در هر مرحله‌ای از انجام کار با توافق طرفین، ممکن است به منظور تجهیز کارگاه یا تقویت بنیه مالی پیمانکار درصدی از مبلغ قرارداد به صورت پیش‌پرداخت از طرف کارفرما به پیمانکار در قبال ارائه ضمانتنامه پرداخت شود.  معمولاً در قبال این پیش‌پرداخت ضمانت‌نامه بانکی از طرف پیمانکار به کارفرما ارائه می‌شود که اصطلاحاً ضمانت‌نامه پیش‌پرداخت نامیده می‌شود.

ضمانت‌نامه استرداد کسور وجه‌الضمان

در هر مرحله از پروژه، پیمانکار صورت‌وضعیت هزینه‌های انجام شده را برای کارفرما ارسال و با تائید کارفرما پس از کسر درصدی از هر صورت وضعیت به عنوان کسور وجه‌الضمان، مابقی وجه آن را به پیمانکار پرداخت می‌نماید. پس از اتمام قرارداد پروژه به صورت تحویل موقت به کارفرما تحویل داده می‌شود تا در صورت تائید آن در مدت معین، درصد مکسوره مذکور فوق به پیمانکار پرداخت شود. اگر در فاصله تحویل موقت تا تحویل قطعی پیمانکار بخواهد کسور وجه‌الضمان را از کارفرما دریافت کند. به درخواست پیمانکار ضمانت‌نامه بانکی به او ارائه می‌گردد. این نوع ضمانت‌نامه را استرداد کسور وجه‌الضمان می‌نامیم.

ضمانت‌نامه تعهد پرداخت

به موجب این ضمانت‌نامه، بانک پرداخت بدهی یک متقاضی از انجام معامله یا کاری مشخص را تعهد می‌نماید و اگر بدهکار بدهی خود را به موقع به طلبکار پرداخت نکند، طلبکار می‌تواند مطالبات خود را به مبلغ مندرج در ضمانت‌نامه از بانک دریافت نماید.

ضمانت‌نامه گمرکی

ضمانت‌نامه گمرکی به منظور ترخیص کالا از گمرکات کشور و به نفع گمرک بابت حقوق و عوارض کالای وارداتی به تقاضای مشتریان از طرف بانک صادر و به گمرکات ارائه می‌گردد. در صورت تامین و یا عدم تامین وجه ضمانت‌نامه از طرف متقاضی، بانک موظف است در سررسید ضمانت‌نامه، وجه ضمانت‌نامه را به حساب تعیین شده از طرف گمرک واریز نماید.

شرایط کلی و عمومی برای صدور ضمانت‌نامه‌ها در بانک کارآفرین

پس از آشنایی با انواع ضمانت‌نامه بانکی، به شرایط کلی و عمومی برای صدور هر ضمانت‌نامه توسط بانک به شرح زیر اشاره می‌کنیم.
1.    متقاضی می‌باید اهلیت انجام مفاد قرارداد با کارفرما را داشته باشد.
2.    نوع و مبلغ ضمانت‌نامه بایستی مشخص باشد.
3.    ذینفع ضمانت نامه باید معین باشد.
4.    نوع و مبلغ وثایق ضمانت‌نامه باید معلوم باشد.
5.    کارمزد ضمانت بر اساس تعرفه بانک مرکزی ج.ا.ا مشخص می‌گردد.
6.    مدت ضمانت‌نامه باید تعیین گردد.

سپرده نقدی ضمانت‌نامه‌ها

 معمولاً بانک درصدی از مبلغ هر ضمانت‌نامه را به عنوان سپرده نقدی از مشتری دریافت می‌کند. این مبلغ در بانک کارآفرین با توجه به وضعیت مالی و شرایط مشتری و نوع ضمانت‌نامه تعیین می‌گردد. (البته سپرده نقدی به صورت امانی در اختیار بانک بوده و در زمان ابطال ضمانت‌نامه به مشتری مسترد  می‌شود.)

کارمزد ضمانت‌نامه‌ها

بانک در قبال صدور هر ضمانت‌نامه کارمزدی را از مشتری دریافت می‌کند. این کارمزد بر اساس نوع، مبلغ و مدت هر ضمانت‌نامه محاسبه و در هنگام صدور ضمانت‌نامه از مشتری اخذ می‌گردد.

وثایق ضمانت‌نامه‌ها

با توجه به تعهد بانک در صدور هر ضمانت‌نامه و احتمال پرداخت وجه ضمانت‌نامه به کارفرما، در قبال هر ضمانت‌نامه وثایقی از مشتری دریافت می‌شود. این وثایق با توجه به نوع ضمانت‌نامه، توانایی مالی، اهلیت مشتری و تشخیص بانک در مورد مشتری و ضمانت‌نامه متفاوت است. وثایق ضمانت‌نامه‌ها در بانک کارآفرین می‌تواند یک یا ترکیبی از موارد زیر باشد:
1.    سفته تضمینی به میزان 120% غیرنقدی ضمانت‌نامه‌ها به امضای متقاضی و پشت‌نویسی ضامن مورد قبول بانک  
2.    ترهین وثیقه ملکی به میزان موردنظر بانک با توجه به مبلغ ضمانت‌نامه و مبلغ سپرده نقدی
3.    اوراق مشارکت معتبر
4.    سپرده سرمایه‌گذاری بلندمدت بانکی
5.    سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس
6.    ضمانت‌نامه بانکی

مقررات مربوط به ضمانت‌نامه

ویژگی‌های اصلی ضمانت‌نامه را می‌توان به صورت زیر مشخص نمود:
1.    در صورت تقاضای ضبط ضمانت نامه توسط کارفرما به هر دلیل و بدون هیچ قید و شرطی بانک موظف به پرداخت وجه ضمانت‌نامه می‌باشد.
2.    در صورت پرداخت وجه ضمانت‌نامه به کارفرما، مشتری موظف به تامین وجه ضمانت‌نامه و خسارت بانک می‌باشد.
3.    در مورد تمدید ضمانت‌نامه اگر در متن ضمانت‌نامه پیش بینی‌شده باشد، طبق مندرجات ضمانت نامه عمل می‌شود اما اگر موضوع تمدید در متن ضمانت‌نامه ذکر نشود، بر اساس توضیحات زیر عمل می‌شود.
4.    هرگاه درخواست تمدید از طرف متقاضی باشد، بایستی حداقل 10 روز قبل از تاریخ انقضا به بانک ارائه شود.
5.    ذینفع برای تمدید ضمانت‌نامه باید به متقاضی مراجعه نماید. اگر مستقیماً به بانک مراجعه نمود، بانک مراتب را به متقاضی اطلاع می‌دهد تا قبل از تاریخ انقضا موجبات تمدید را فراهم نماید.
6.    اگر با درخواست ذینفع، متقاضی موجبات تمدید ضمانت‌نامه را قبل از سررسید فراهم نکند، با درخواست ذینفع وجه ضمانت‌نامه به وسیله بانک به او پرداخت می‌شود.

شرایط لازم برای استفاده هر مشتری از ضمانت‌نامه‌ها

معمولاً برای صدور ضمانت‌نامه بانکی ابتدا با تشکیل پرونده اعتباری، وضعیت مشتری در بانک کارآفرین مورد بررسی کارشناسی قرار می‌گیرد. اگر مشتری در بررسی‌های کارشناسی، شرایط موردنظر بانک را احراز نماید، به درخواست مشتری مبنی بر صدور ضمانت‌نامه پاسخ مثبت داده می‌شود. موارد حائز اهمیت در بررسی‌ها به شرح زیر خلاصه می‌شود:
1.    ضمانت‌نامه درخواستی متناسب با نوع فعالیت مشتری باشد.
2.    مشتری دارای قابلیت انجام کار باشد. یعنی تجربه، تخصص، توانایی و امکانات لازم برای انجام کار مربوطه را داشته باشد.
3.    مشتری امکان ارائه وثایق مورد نظر بانک را داشته باشد.