نهاد‌های حاکمیتی حق تأسیس بانک و بیمه ندارند

شمس‌الدین حسینی: تأسیس بانک و نهادهای پولی و مالی توسط نهادهای حاکمیتی یک خطر جدی برای اقتصاد کشور و نظام بانکی است ؛ این‌که یک مجموعه با 500-400 هزار کارمند و کارگر با تأسیس نهاد مالی و اعتباری به خودش تسهیلات بدهد، نادرست است و ریشه رقابت‌پذیری را می‌خشکاند؛  نباید جلوی تشکیل بانک‌های خصوصی را گرفت. تشکیل بانک در هر کشور پتانسیل و ظرفیت پویای یک اقتصاد را نشان می‌دهد ؛ اقتصاد ایران اگر به سمت خود بانکی و خود بیمه‌ای پیش برود با یک چالش بسیار بزرگ مواجه خواهد شد .
آیـــا تشـــکیل قارچ‌گونه برخی مؤسسات اعتباری و پولی در کشور به صلاح اقتصاد ایران است چه زیان‌هایی پشت این تأسیس‌های خلق‌الساعه وجود دارد؟
شمس‌الدین حسینی وزیر اقتصاد و سخنگوی اقتصادی دولت دراین باره معتقد است: افزایش و تعدد بانک در کشور بطور کلی به نفع اقتصاد ایران است اما باید مراقبت کنیم مسیر این بانک‌ها منحرف نشود. گفت‌وگوی ما را با ایشان دراین‌باره بخوانید.

 تحلیل و ارزیابی حضرتعالی از افزایش تعداد بانک‌های خصوصی در ایران چیست؟
تعداد بانک‌های تازه خصوصی شده در یکی، دو سال اخیر افزایش چشمگیری داشته که به نظر بنده این مسئله ناشی از پتانسیل اقتصاد ایران است. لذا نمی‌توان تأکید کرد کشور ما به چند بانک احتیاج دارد و مابقی بانک‌ها که از این به بعد تشکیل و ایجاد می‌شوند به زیان اقتصاد است.
اقتصاد پویا به بانک پویا احتیاج دارد. فکر می‌کنم بگذاریم خود بازار نیازمندی خود را به بانک مشخص کند. اگر تقاضا برای بانک وجود داشته باشد می‌توانیم نتیجه بگیریم که ظرفیت و بازار هم برای تأسیس بانک وجود دارد، بنابراین نباید نگران تأسیس بانک باشیم.
نکته بعد اینکه آیا اگر 20 بانک خصوصی کنونی کشور به 40 بانک خصوصی افزایش پیدا کند، مشکلی پیش خواهد آمد یا خیر؟ پاسخ این است: قطعاً مشکلی نخواهیم داشت.
نکته دیگر این که اگر ما بخواهیم جلوی تأسیس بانک‌های خصوصی را بگیریم از کجا معلوم که این بانک‌ها در صورت برخورد با مشکل، به کشورهای دیگر نروند و در آن جا شروع به فعالیت نکنند. فکر می‌کنم با این حرف‌ها نباید جلوی تشکیل بانک‌های خصوصی را گرفت. تشکیل بانک در هر کشور پتانسیل و ظرفیت پویای یک اقتصاد را نشان می‌دهد. به نظر بنده اگر با برخی مقررات و قوانین جلوی تأسیس بانک‌های متعدد را بگیریم، آنها هم بدون شک با سرمایه‌هایشان به سمت کشورهای حوزه خلیج‌فارس می‌روند!
وضعیت تعدد بانک‌ها در دیگر کشورها چگونه است؟
آنگونه که اطلاع دارم تعدد بانک‌ها در دیگر کشورها قابل ملاحظه است. افزایش تعداد بانک‌های آلمانی و امریکایی و... نمونه‌ای از این ادعاست. اصولاً کشورهای توسعه‌یافته بانک‌های توسعه‌یافته هم دارند. خوب است بدانید چه تعدادی از بانک‌های وطنی و غیروطنی در کشورهایی که یک‌چهارم مساحت ایران را هم ندارند وجود دارد.
فکر می‌کنم با یافتن پاسخ این سؤال می‌توانید به این نکته برسید که وضعیت تعدد بانک‌ها در دیگر کشورها چگونه است؟ آیا افزایش بانک به نفع اقتصاد است یا ضرر؟
آقای وزیر! گفته‌های شما نشان می‌دهد از افزایش و تعدد بانک‌های تازه‌تأسیس در کشور رضایت کامل دارید و حتی آنها را در جهت رشد و شکوفایی اقتصاد می‌دانید؟ اما به یاد دارم چندی پیش تلویحاً اظهارنظری درباره افزایش تعداد بانک‌ها داشتید و از این موضوع گلایه کردید.
گلایه‌ای نداشتم. هیچ وقت به یاد ندارم در هیچ برهه‌ای از افزایش تعداد بانک در کشور گلایه کنم. این گلایه از منطق ابتدایی علم اقتصاد به دور است، چراکه افزایش و تعدد سیستم‌های مالی و اعتباری را موجب شکوفایی یک اقتصاد می‌دانم. اما شما به نکته قابل توجهی اشاره داشتید. چندی پیش از اوضاع بانک‌ها گلایه کردم اما این گلایه ربطی به افزایش و تعدد بانک‌ها نداشت. دغدغه بنده در این حوزه این است که اقتصاد ایران خدای ناکرده به سمت خودبانکی و خودبیمه‌ای نرود که اگر برود با یک چالش بسیار بزرگ مواجه خواهد شد.
منظورتان از خود بانکی چیست؟
برای روشن شدن موضوع مثالی می‌زنم؛ فرض کنید یک دستگاه و نهاد دولتی به صورت غیرمستقیم به دنبال تأسیس و تشکیل یک بانک است لذا با این اوضاع این بخش هم به دنبال این موضوع خواهد بود که منابع خود را به سمت خودش به خدمت بگیرد. ما با این مسئله بشدت مخالفیم که یک دستگاه و نهاد دولتی بیاید و برای خودش یک بانک تأسیس کند.
چه اقداماتی برای مقابله با این برخوردها انجام خواهید داد؟
دولت با این مسئله مخالف است و بشدت برخورد می‌کند، البته من این مسئله را در شورای پول و اعتبار مطرح کردم و بشدت پیگیر این موضوع هستم چرا که تأسیس بانک و نهادهای پولی و مالی را توسط نهادهای حاکمیتی به عنوان یک خطر جدی برای اقتصاد ایران و نظام بانکی کشور تلقی می‌‌کنم.
این‌که بگوییم به دلیل این‌که مجموعه ما دارای 500-400 هزار کارمند و کارگر است، پس می‌توانیم با تأسیس یک نهاد مالی و اعتباری، خودمان به خودمان تسهیلات بدهیم فرضیه نادرستی است و ما بشدت با آن برخورد می‌کنیم. متأسفانه در چند مورد مشاهده کرده‌ام که این اتفاق افتاده یا در شرف وقوع است. یک سازمان با این تلقی که می‌خواهد خودش تسهیلات و منابع سازمان متبوعش را ساماندهی کند یک بانک تأسیس می‌کند!
لذا باید مراقبت کنیم بانکی که تشکیل می‌شود باید با توجه به کشش‌ها و ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های حوزه تخصصی خود تأسیس شود، بنابراین این دغدغه را دارم که برخی نهادهای حاکمیتی بروند و برای خودشان بانک و بیمه درست کنند. این یک اشکال است. به نظر بنده این چالش ریشه رقابت‌پذیری را می‌خشکاند.