تامین یارانه‌ها از منابع بانک مرکزی

یک اقتصاددان با اعلام اینکه یارانه‌های نقدی دولت از محل منابع داخلی بانک مرکزی و وصول مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها تامین شده است، گفت: چون یارانه نقدی از محل رشد پایه پولی پرداخت نشد، دولت در کنترل تورم پس از هدفمندی یارانه‌ها موفق بوده است.
محمدحسین ادیب گفت: پرداخت یارانه نقدی در مرحله اول از محل تنخواه دولت در بانک مرکزی انجام شد و دولت در سال‌جاری قادر به بازپرداخت نیست، لذا قطعا به استقراض از بانک مرکزی می‌انجامد. وی افزود: اگر یارانه نقدی از محل رشد پایه پولی پرداخت می‌شد منجر به تورم می‌شد، اما بانک مرکزی آن را از محل منابع خود پرداخت کرد و پرداخت یارانه نقدی از محل منابع بانک مرکزی به رکود می‌انجامد و نه تورم.
این اقتصاددان اضافه کرد: دولت در مهار انتظارات تورمی با اجرای قانون هدفمند کردن یارانه موفق بوده است، اما رکود به سبب نحوه تامین یارانه نقدی تشدید شده است. با اجرای قانون به جای تورم، رکود ایجاد شده است. دغدغه دولت، از جنس تورم است و نه از جنس رکود. وی گفت: بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی در اسفند 87 حدود 27هزار میلیارد تومان بود که اکنون به 12هزار میلیارد تومان کاهش یافته که حدود 7هزار میلیارد تومان به بانک مسکن تعلق دارد. اگر بدهی بانک کشاورزی نیز از آن کسر شود، تقریبا بقیه بانک‌ها بدهی چندانی به بانک مرکزی ندارند.
پرداخت یارانه نقدی از محل وصول مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها
ادیب گفت: بانک مرکزی از محل وصول طلب از بانک‌ها،‌ یارانه نقدی را پرداخت کرد. به عبارت دیگر، مردم اقساط وام سررسید شده را به بانک‌ها پرداخت کردند و بانک‌ها به جای برگرداندن مجدد تسهیلات به هر بخش، آن را صرف بازپرداخت بدهی به بانک مرکزی کردند. به عبارت صریحتر، محل تامین یارانه نقدی از راه کاهش توان وام دهی بانک‌ها حاصل شده است و این به افزایش نرخ بهره انجامیده است و افزایش نرخ بهره نیز، ضد تورمی است.
نیاز سالانه به 29 هزار میلیارد تومان برای پرداخت یارانه به مردم
این کارشناس اقتصادی گفت: پرداخت یارانه نقدی به 60 میلیون نفر، مستلزم 29هزار میلیارد تومان منابع در سال است.
ادیب در مورد درآمد ناشی از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه افزود: روزانه 40 میلیون لیتر، کل تولید 9 پالایشگاه به صورت سهمیه بنزین 400 تومانی توزیع می‌شود و درآمد آن، 5هزار و 760 میلیارد تومان در سال است. درآمد ناشی از فروش بنزین 700 تومانی به پتروشیمی‌ها تعلق دارد و ارتباطی به دولت ندارد. روزانه 66 میلیون لیتر گازوئیل 150 تومانی توزیع می‌شود که درآمد آن، 3هزار و 591 میلیارد تومان است. درآمد 18میلیون لیتر نفت کوره غیرنیروگاهی 1291 میلیارد تومان و 17 میلیون لیتر نفت سفید، 630 میلیارد تومان است، به نظر می‌رسد در سال آینده با کاهش 30 درصدی مصرف برق ، نیاز نیروگاه‌ها به گازوئیل و مازوت به صفر کاهش یابد.
وی افزود: قیمت فروش گاز 70 تومانی و مصرف 133 میلیارد مترمکعب در سال است، اگر مصرف 30 درصد کاهش یابد درآمد ناشی از فروش گاز حدود 6هزار و 500 میلیارد تومان خواهد بود. اگر مازاد گازوئیل سهمیه بندی نسبت به تولید یعنی 21 میلیون لیتر به صورت آزاد فروخته شود، درآمد آن 2700 میلیاردتومان خواهد بود. مجموعه درآمد ناشی از اجرای قانون هدفمندی یارانه 20هزار و 500 میلیارد تومان است. اما براساس قانون بودجه سال 89 سهم شرکت ملی نفت و گاز، از مصرف داخلی 10هزار و 518 میلیارد تومان است. لذا درآمد خالص ناشی از فروش حامل‌های انرژی در داخل، 9هزار و 985 میلیارد تومان است، اما تنها برای پرداخت یارانه نقدی به مردم و نه دولت و تولید، نیاز به 29هزار میلیارد تومان درآمد هست.
کسری بودجه 20هزار میلیارد تومانی در اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها
ادیب گفت: اجرای قانون هدفمند کردن یارانه 20هزار میلیارد تومان کسری بودجه دارد. تامین این کسری، تنها از راه صادرات مازاد فرآورده‌های نفتی تولید داخل نسبت به مصرف به خارج امکان‌پذیر است. این اختلاف، 73میلیون لیتر در روز است به ازای هر لیتر 700 تومان ارزش آن 18هزار و 393 میلیارد تومان است، اما درآمد ناشی از صادرات فرآورده‌های نفتی در سال قبل، تنها 1700 میلیارد تومان بوده است. لذا پرداخت نقدی یارانه تنها در صورتی امکان دارد که صادرات فرآورده‌های نفتی 10 برابر شود و اساسا، امکانات فنی در بنادر برای این فرآیند وجود ندارد. وی ادامه داد: تاکنون هیچ اطلاعیه‌ای مبنی بر افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی در 40 روز گذشته منتشر نشده است و بنابراین پرداخت یارانه نقدی در مرحله بعد یا از طریق کاهش بودجه عمرانی و تخصیص آن به یارانه نقدی ممکن است یا از طریق استقراض مجدد دولت از بانک مرکزی.
ادیب گفت: اما این بار بانک مرکزی فاقد طلب جدی از بانک‌ها است تا به این طریق منابع پرداخت یارانه نقدی را تامین کند، لذا پوشش آن به وسیله بانک مرکزی از محل رشد پایه پولی ممکن است که به شدت تورم‌زا است.