هجوم به بازار به دلیل توقف عرضه ارز توسط بانک مرکزی

یک اقتصاددان گفت: بانک مرکزی نباید تزریق ارز به بازار را متوقف می کرد. توقف تزریق ارز به بازار به وسیله بانک مرکزی همزمان با توقف ارتباط بانکی با دوبی عامل افزایش نرخ ارز و هجوم فعلی به بازار است.
محمدحسین ادیب در ارتباط با وضعیت موجود بازار ارز اظهار داشت: در شرایط فعلی متقاضیان واقعی که برای واردات اقدام به خرید ارز می کردند، به دلیل عدم امکان واردات از بازار ارز حذف شدند و فقط کسانی وارد بازار شده اند که نگاه سوداگرایانه به ارز دارند.
وی افزود: متقاضیان فعلی کسانی هستند که پس اندازهای ریالی را به ارز تبدیل می کنند. تا پایان سال 88 به سبب سیاست تثبت نرخ ارز نگاه سوداگرایانه به ارز وجود نداشت. بانک مرکزی برای حذف این گروه وارد بازار شده است.
ادیب گفت: ورود گروهی که برای حذف قدرت خرید و نه واردات اقدام به تبدیل ریال به ارز می کنند، به سبب افزایش تدریجی و گام به گام نرخ ارز طی چند ماه گذشته بوده است. عامل اصلی هجوم اخیر به بازار، تقویت انتظارات تورمی جامعه در مورد نرخ ارز است.
استاد درس اقتصاد ایران اظهارداشت: سیاستهای تأخیری دولت در مورد قانون هدفمند کردن یارانه، از منظری دیگر باعث انفجاری شدن انتظارات تورمی مردم شده است و دولت نیز مدام آن را به هفته و ماههای بعد موکول می کند. اعمال سیاستهای تأخیری انتظارات تورمی را فعال و حداکثری کرده است و در نقطه موجود، آن را به سمت ارز، هدایت کرده است.
ادیب اضافه کرد: رئیس بانک مرکزی در هر کشور معمولا کم صحبت می کند، رئیس بانک مرکزی ایران به اندازه همه رئیسهای بانک مرکزی جهان در هر هفته مصاحبه می کند که تورم زا است.
متقاضیان جدید ارز باید با زیان بازار را ترک کنند
وی گفت: استراتژی افزایش تدریجی قیمت ارز راهبرد نادرستی است و به هجوم مردم به بازار ارز می انجامد که همین اتفاق نیز افتاده است. افزایش قیمت ارز باید ناگهانی و طی یک یا دو روز انجام شود و قیمت ارز حداقل 10درصد بیشتر از میزان واقعی افزایش یابد و سپس در مرحله دوم، قیمت ارز روزانه کاهش یابد تا متقاضی جدید با زیان بازار را ترک کند و حباب ایجاد شده به تدریج تخلیه شود. براساس گزارش سازمان تجارت جهانی در کشورهایی که نرخ ارز برای مدتهای طولانی ثبیت بوده است در 73 کشور از 80 کشور، افزایش نرخ ارز از چنین منطقی پیروی کرده است.
توقف عرضه ارز توسط بانک مرکزی به هجوم فعلی به بازار منجر شد
این اقتصاددان گفت: پس از قطع ارتباط بانکی ایران و دوبی، بانک مرکزی نباید تزریق ارز به بازار را متوقف می کرد. توقف تزریق ارز به بازار به وسیله بانک مرکزی همزمان با توقف ارتباط بانکی با دوبی عامل افزایش نرخ ارز و هجوم فعلی به بازار است.
وی در ادامه اضافه کرد: بانک مرکزی پس از قطع ارتباط بانکی با دوبی یک هفته بازار را به حال خود رها کرد و در طی این یک هفته متقاضیان خرید واقعی ارز حذف و سوداگران وارد بازار شدند. در شرایط حذف واردکنندگان از بازار ارز، بانک مرکزی تبدیل ریال به ارز را به وسیله سوداگران حمایت مالی می کند که به دلاری شدن اقتصاد ایران می انجامد و قابل تأمل است.
ادیب گفت: بانک مرکزی دچار سردرگمی شده و مدیریت بازار ارز هیچ راهبردی برای فعال کردن واردکنندگان اصلی و حل مشکل آنها ندارد.
تزریق ارز با هدف واردات کالا صورت گیرد
وی به عنوان یک راهکار و یک راه حل اظهارداشت: راهکار مناسب تزریق ارز برای واردات کالا است. در وضع موجود، ارز به دلالان که توان واردات ندارند فروخته می شود. راهکار، ایجاد حداقل دو خط ارتباطی با خارج برای واردات به وسیله بانک مرکزی است.
ادیب گفت: کره جنوبی کانال مناسبی برای ارتباط با شرق آسیا است و ترکیه کانال مناسبی برای ارتباط تجاری با اروپا است، اما بدهیهای کوتاه مدت هر کشور مساوی با سپرده های ارزی آن کشور است و در 99 درصد موارد در سال گذشته این فرمول به حسب گزارش بانک تسویه های بین المللی جاری و ساری بوده است.
وی در توضیح این مطلب اظهارداشت: هرکشور به ازای ال سی که از خارج دریافت می کند و یا بدهی کوتاه مدت باید معادل آن در بانکهای خارجی سپرده ارزی داشته باشد. بانک مرکزی پس از تهاتر بدهی خارجی با ذخایر ارزی مابه التفاوت آن را به صورت عمده به داخل کشور منتقل کرده است و این عامل کاهش دریافت ال سی وارداتی است.
ادیب گفت: پیشنهاد می شود به عنوان راه حل، سپرده های ارزی بانک مرکزی و سیستم بانکی که به داخل منتقل شده در دو کشوری که خط اعتباری وارداتی جدید فعال می شود، سپرده گذاری شود. به عبارت صریح تر، ایران فقط به میزان سپرده ارزی در بانکهای خارجی می تواند ال سی برای واردات داشته باشد و با انتقال سپرده های ارزی به داخل، عملاَ دریافت ال سی برای واردات و یا حتی پشتیبانی صرافیهای ایران به وسیله بانکهای خارجی غیرممکن می شود. صرافیهای ایران فقط به میزانی می توانند با بانکهای خارجی کار کنند که بانکهای ایران در خارج سپرده ارزی داشته باشد.
ارزی عرضه می شود که در بانکهای خارجی باید سپرده گذاری می شد
وی با اشاره به راهبرد دولت برای اجرای قانون هدفمند کردن یارانه گفت: به نظر من، استراتژی دولت حذف یارانه انرژی از اول مهرماه بود اما قطع ارتباط بانکی با دوبی که توقف واردات قانونی و غیرقانونی از دوبی را منجر شد و نیز تعطیلی غیرمسئولانه طلا فروشان که متوجه پیچیدگی شرایط موجود نبودند، باعث اعمال سیاست تأخیری در اجرای قانون هدفمند کردن یارانه شد. در عین حال، بانک مرکزی آنچنان سرگرم تمهید مقدمات برای اجرای قانون هدفمندکردن یارانه ها بود که از عکس العمل سریع و متناسب با قطع ارتباط بانکی با دوبی، غافل ماند.
ادیب در ارتباط با فروش دلار از سوی بانک مرکزی به صرافیها گفت: ارزی که باید در بانکهای خارجی سپرده گذاری می شد تا از کانال آن واردات فعال شود، در وضع موجود به سوادگران ارز در داخل فروخته می شود که این استراتژی به کمبود کالا در آینده نزدیک می انجامد. بانک مرکزی در درک شرایط موجود مظاهر عمیقی از انعطاف و نرمش ناپذیری نشان می دهد.