اهرم های غیر رقابتی در بازار غیر متشکل

مدیر اداره نظارت برموسسات پولی و غیر بانکی بانک مرکزی یکی از دلایل اصلی توسعه بازار غیر متشکل پولی کشور را استفاده از اهرم های غیر رقابتی عنوان کرد.
محسن فاضلیان- مدیر اداره نظارت برموسسات پولی و غیر بانکی بانک مرکزی- با بیان اینکه تمام مراحل ایجاد یک سیستم پولی باید تابع قوانین مشخصی باشد، اظهار داشت: هر نظامی مبتنی بر اصولی شکل گرفته که با نادیده گرفته شدن این اصول در آن نظام آشوب به وجود خواهد آمد؛ نظام پولی نیز از این امر مستثنی نیست.
وی ضمن بیان اینکه بازار غیر متشکل پولی باید مورد آسیب شناسی دقیق قرار بگیرد، در تبیین دلایل ایجاد این بازار گفت: قوانین خیلی خوبی وجود دارد، شاید قصد نهاد سیاستگذار در مواجه با بازار پولی کشور موجبات رشد این بازار را فراهم کرد.
جای خالی نماینده نیروی انتظامی برای ادای توضیحات
وی به ماده 5 آیین نامه ثبت تشکیلات غیر تجاری مبنی بر آنکه هر موسسه ای که به صورت غیر انتفاعی تاسیس شود، باید از عدلیه وقت اجازه نامه داشته باشد، اشاره کرد و گفت: صندوق قرض الحسنه در تعریف ابتدایی خود، یک نهاد غیر انتفاعی محسوب شد، این اجازه نامه امنیتی را باید نیروی انتظامی صادر می کرد، اما باید به موازات آن به بانک مرکزی نیز رجوع می شد که متاسفانه این اتفاق نیفتاد.
فاضلیان به صدور 5 هزار مجوز صندوق قرض الحسنه در کشور از سوی نیروی انتظامی اشاره کرد و گفت: مشخص نیست نیروی انتظامی براساس چه تحلیلی از کشش بازار، مجوز 5 هزار صندوق قرض السنه را در کشور صادر کرده است.
وی ادامه داد: از این 5 هزار صندوق قرض الحسنه حدود 3500 صندوق فعال هستند که فعالیت آنها نیز از پراکندگی زیادی برخوردار است. در واقع باید گفت که شکل استانداردی در فعالیت این صندوقها مشاهده نمی شود و به اسم صندوق های قرض الحسنه، فعالیت پولی و بانکی انجام می شود.

چرا وزارت تعاون به تشکل های پولی مجوز اعطا کرد؟
مدیر اداره نظارت برموسسات پولی و غیر بانکی بانک مرکزی در ادامه به صدور 1700 مجوز تعاونی اعتباری از سوی وزارت تعاون اشاره کرد و گفت: از این حدود 150 موسسه به صورت تعاونی اعتباری آزاد مجوز اخذ کردند. مکانیزمها و نحوه عملکرد شبیه به یک بانک است، اما به اسم تعاونی اعتباری ! این امر نیز محل تامل و سوال است.
وی گفت: سوال جدی بانک مرکزی این است که به چه دلیل وزارت تعاون خارج از اختیارات مصوب خود اقدام به اعطای مجوز به تشکل های پولی کرد که اکنون شاهد چنین نتایج مخربی باشیم.
فاضلیان ضمن بیان اینکه امروز با بازاری مواجه هستیم که 60 میلیارد دلار در آن تجهیز منابع پولی صورت گرفته است، گفت: این تجهیز منابع در قالب 3500 صندوق قرض الحسنه فعال و 1700 تعاونی اعتبار صنفی که در مجموع حدود 14 هزار شعبه در سطح کشور توسعه دادند، انجام شده است.
وی اضافه کرد: بازار پولی، چه به لحاظ طبیعت و چه به لحاظ کیفیت، مستلزم ساماندهی جدی است و یکی از محورهای طرح تحول بانکی نیز ساماندهی همین بازار غیر متشکل پولی می باشد.
اهرم های غیر رقابتی دلیل اصلی توسعه بازار غیر متشکل
مدیر اداره نظارت برموسسات پولی و غیر بانکی بانک مرکزی یکی از دلایل اصلی توسعه بازار غیر متشکل پولی کشور را استفاده از اهرم های غیر رقابتی عنوان کرد و گفت: این موسسات سپرده قانونی پرداخت نمی کنند و البته نرخ های سود غیر رقابتی نیز ارائه می دهند.
وی ادامه داد: سوالی که بسیاری مطرح می کنند این است که انحراف قابل توجهی بین نرخ های سود در سیستم پول رسمی و بازار موسساتی که از بانک مرکزی مجوز ندارند، وجود دارد. متاسفانه نرخ های سود سپرده های آنان با سیستم متشکل پولی کشور قابل مقایسه نیست و این یکی از دلایلی است که حجم عظیمی از منابع مالی جذب این سیستم شده است.
نبود فرهنگ عمومی سپرده گذاری
فاضلیان نیم نگاهی به فرهنگ عمومی سپرده گذاری در کشور انداخت و گفت: ما با این معضل رو به رو هستیم که فرهنگ عمومی سپرده گذاری در کشور وجود ندارد و مردم از سلامت ریسک موسسه اعتباری اطلاع حاصل نمی کنند.
وی خاطر نشان کرد: زمانی که به هر دلیل فعالان بازار غیر متشکل پولی از اهرم های غیر رقابتی استفاده کنند، دیگر فضای رقابتی وجود ندارد. پس نمی توانیم بگوئیم یک موسسه با سقفی از نرخ های سود سپرده فعالیت کند و یک موسسه پولی دیگر در همان ریسک و با همان ساختار با نرخ سودهایی متفاوت دیگری فعالیت نماید.
وی گفت: هدف بانک مرکزی این است که فضایی را فراهم کند تا در این فضا همه بتوانند به صورت منصفانه رقابت کنند.